Rechter: provincie handelt in strijd met rechtszekerheidsbeginsel. Eerst duidelijkheid, dan verplichtingen.
22 oktober 2026 – Stichting Stikstofclaim heeft een belangrijke juridische overwinning behaald op de provincie Noord-Brabant. De rechtbank Oost-Brabant heeft bepaald dat de provincie tot en met 1 februari 2027 niet mag handhaven op grond van artikel 3.98 van de Brabantse Omgevingsverordening. Volgens de rechter handelt de provincie in strijd met het rechtszekerheidsbeginsel door veehouders ingrijpende verplichtingen op te leggen, terwijl essentiële duidelijkheid over toekomstige regelgeving en financiële ondersteuning ontbreekt.
De rechtszaak is aangespannen door Stichting Stikstofclaim, samen met de Nederlandse Melkveehouders Vakbond (NMV), Dutch Dairymen Board (DDB), Agractie Nederland, de Nederlandse Vakbond Pluimveehouders (NVP) en melkveehouder Johan van Gorp. Hoewel de rechter de overige eisers op formele gronden niet-ontvankelijk heeft verklaard, hebben zij gezamenlijk bijgedragen aan deze belangrijke juridische overwinning.
Boeren dreigen dubbel te betalen
De Brabantse regels verplichten veehouders met oudere stalsystemen maatregelen te treffen om hun ammoniakuitstoot te verminderen. Daarmee kunnen investeringen van honderdduizenden euro’s gemoeid zijn. Tegelijkertijd werkt de rijksoverheid aan nieuwe stikstofregels en financiële regelingen. Daardoor lopen boeren het risico nu grote investeringen te doen, terwijl zij later opnieuw moeten investeren, hun bedrijfsvoering moeten aanpassen of zelfs moeten stoppen. Stichting Stikstofclaim heeft tijdens de rechtszaak betoogd dat ondernemers niet verantwoordelijk mogen worden gemaakt voor de onzekerheid die de overheid zelf veroorzaakt.
De rechter geeft de stichting op het punt van rechtszekerheid gelijk. Provincie moet pas op de plaats maken
De rechtbank oordeelt dat ondernemers eerst moeten weten welke regels voor hun bedrijf gaan gelden en op welke financiële ondersteuning zij kunnen rekenen. De provincie moet daarom, in overleg met het Rijk, duidelijkheid creëren over de toekomstige gebiedsindeling, de toepasselijke regels en de beschikbare ondersteuning. Tot en met 1 februari 2027 mag Noord-Brabant niet handhaven op grond van artikel 3.98 van de Omgevingsverordening. De regeling zelf is niet buiten. werking gesteld.
Rechtszekerheid is geen gunst, maar een recht
Jan Cees Vogelaar, voorzitter van Stichting Stikstofclaim: ‘Boeren kunnen niet worden verplicht vandaag honderdduizenden euro’s te investeren, terwijl morgen mogelijk andere regels gelden. Ondernemers hebben recht op duidelijkheid en een betrouwbare overheid. De rechter heeft vandaag een duidelijke grens getrokken. Eerst duidelijkheid, dan verplichtingen.’
Volgens Stichting Stikstofclaim gaat de uitspraak verder dan alleen de Brabantse stalregels. Het raakt aan een fundamenteel beginsel van behoorlijk bestuur: ondernemers moeten op de overheid kunnen vertrouwen wanneer zij beslissingen nemen over investeringen, bedrijfsontwikkeling en bedrijfsopvolging.
Signaal voor landelijk stikstofbeleid
Tijdens de rechtszaak heeft Stichting Stikstofclaim ook vraagtekens geplaatst bij de juridische houdbaarheid en de effectiviteit van de voorgeschreven stalmaatregelen. De rechter heeft deze inhoudelijke geschilpunten niet definitief beslecht. Het handhavingsverbod is gebaseerd op het rechtszekerheidsbeginsel. Hoewel de uitspraak uitsluitend betrekking heeft op de Brabantse regeling, ziet Stichting Stikstofclaim hierin een belangrijk signaal voor andere provincies en de rijksoverheid. Natuurbehoud en natuurverbetering vragen om effectief beleid. Maar dat beleid moet ook juridisch houdbaar, uitvoerbaar en betrouwbaar zijn. Stichting Stikstofclaim roept andere overheden op de uitspraak ter harte te nemen en ondernemers vooraf duidelijkheid te bieden over de gevolgen van voorgenomen maatregelen.
Eerst duidelijkheid, dan verplichtingen.
Noot voor de redactie
De uitspraak betreft het vonnis in kort geding van de rechtbank Oost-Brabant van 22 oktober 2026,
zaaknummer C/01/426497/KG ZA 26-160.
Het volledige vonnis is op verzoek beschikbaar.
Voor interviews en meer informatie:
Stichting Stikstofclaim
Jan Cees Vogelaar, voorzitter
Telefoon: 06-53391704
E-mail: voorzitter@stikstofclaim.nl
